इजरायलमा आम निर्वाचनपछि सार्वजनिक प्रारम्भिक मतगणना र एक्जिट पोलले सरकार गठनको समीकरणलाई पेचिलो बनाएको छ । प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतान्याहुको लिकुड पार्टी सबैभन्दा ठूलो दलका रूपमा अगाडि देखिए पनि विपक्षी गठबन्धनले पनि सरकार गठनको सम्भावना जीवित रहेको दाबी गरेको छ ।
अन्तर्राष्ट्रिय समाचार एजेन्सीका अनुसार २५.२ प्रतिशत मतगणना हुँदा नेतान्याहुको लिकुड पार्टी ३२ सिटमा अगाडि थियो । नेतान्याहुको गठबन्धनमा आबद्ध दलहरूको समेत मत जोड्दा ६३ सिटमा अग्रता देखिएको थियो । विपक्षी नेता गादी आइजेनकोटको गठबन्धन ४९ सिटमा अगाडि रहँदा अरब पार्टीहरू आठ सिटमा अगाडि थिए ।
यद्यपि, यी प्रारम्भिक रुझान मात्र भएकाले अन्तिम मतपरिणाममा सिट संख्या परिवर्तन हुन सक्नेछ ।
नेतान्याहुको दाबी : लिकुड सबैभन्दा ठूलो दल
प्रारम्भिक मतगणनाको रुझान सार्वजनिक भएपछि पार्टी कार्यालय पुगेका नेतान्याहुले लिकुड पार्टी इजरायलको सबैभन्दा ठूलो दल बनेको दाबी गरे ।
‘कुरा स्पष्ट छ । लिकुड इजरायलको सबैभन्दा ठूलो पार्टी हो,’ उनले भने ।
उनले एक्जिट पोलका आधारमा निष्कर्ष निकाल्नुभन्दा वास्तविक मतपरिणाम कुर्नुपर्नेमा जोड दिए । निर्वाचन प्रचारका क्रममा केही सञ्चारमाध्यमले लिकुडले १८ देखि १९ सिट मात्रै जित्ने अनुमान गरेको भन्दै उनले आलोचना पनि गरे । त्यस्ता अनुमानले मतदातालाई मतदानबाट निरुत्साहित गर्न खोजेको उनको आरोप थियो ।
नेतान्याहुले बलियो दक्षिणपन्थी सरकार गठन गर्नुपर्ने धारणा राख्दै अरब पार्टीहरूको समर्थनमा सरकार बनाउनु गलत हुने बताए । उनले अरब पार्टीहरूमाथि इजरायलको अस्तित्वको विरोध गरेको र हमासप्रति नरम धारणा राखेको आरोपसमेत लगाए ।
एक्जिट पोलमा दुवै पक्षलाई स्पष्ट बहुमतको चुनौती
निर्वाचनपछि सार्वजनिक भएका प्रारम्भिक एक्जिट पोलले नेतान्याहुको गठबन्धन र विपक्षी गठबन्धन दुवैका लागि सरकार गठन सहज नहुने संकेत गरेका थिए ।
इजरायली समाचार संस्था कान ११ र च्यानल १३ का एक्जिट पोलमा दुवै गठबन्धनले ५१–५१ सिट जित्ने अनुमान गरिएको थियो । च्यानल १२ को संशोधित एक्जिट पोलमा भने नेतान्याहुको गठबन्धनले ५२ र आइजेनकोट नेतृत्वको विपक्षी गठबन्धनले ५० सिट प्राप्त गर्ने अनुमान गरिएको थियो ।
तर, प्रारम्भिक मतगणनाको रुझान र एक्जिट पोलका अनुमानबीच फरक देखिएकाले अन्तिम नतिजाले नै सरकार गठनको वास्तविक अवस्था स्पष्ट पार्नेछ ।
आइजेनकोटद्वारा नेतान्याहुलाई पद छाड्न आग्रह
विपक्षी नेता गादी आइजेनकोटले नेतान्याहुलाई प्रधानमन्त्री पद त्याग्न र सक्रिय राजनीतिबाट अलग हुन आग्रह गरेका छन् ।
जनताले परिवर्तनका पक्षमा मतदान गरेको र नेतान्याहु नेतृत्वको सरकारले जनविश्वास गुमाएको उनको दाबी छ । उनले सबै इजरायली नागरिकको प्रतिनिधित्व गर्ने सरकार गठनका लागि आफूले सक्दो प्रयास गर्ने बताए । साथै, सुरक्षा अधिकारीहरूलाई देश र नागरिकको हितमा काम गर्न आग्रह गरे ।
बेनेट र लापिडले पनि नेतान्याहुको पराजय भएको दाबी गरे
इजरायलका पूर्वप्रधानमन्त्री नफ्ताली बेनेट र याइर लापिडले पनि एक्जिट पोललाई नेतान्याहुको गठबन्धनको पराजयका रूपमा व्याख्या गरेका छन् । उनीहरूले नेतान्याहुलाई सत्ता छाड्न आग्रह गरेका छन् ।
तेलअभिभमा समर्थकहरूलाई सम्बोधन गर्दै बेनेटले अक्टोबर ७ को हमलाका बेला सत्तामा रहेको नेतान्याहु सरकार अब हट्ने दाबी गरे । नयाँ सरकार गठनका लागि आवश्यक कदम चाल्न आफ्नो पार्टी तयार रहेको र त्यसका लागि अहंकारसमेत त्याग्न सकिने उनले बताए ।
निर्वाचनअघि बेनेट र लापिडले मिलेर टुगेदर पार्टी गठन गरेका थिए । उक्त पार्टी नेतान्याहुविरोधी गठबन्धनमा आबद्ध छ ।
लापिडले पनि प्रारम्भिक निर्वाचन अनुमानले जनताले नेतान्याहुलाई सत्ता छाड्न सन्देश दिएको दाबी गरेका छन् ।
इजरायलमा सरकार कसरी गठन हुन्छ ?
इजरायलमा मतदाताले प्रत्यक्ष रूपमा प्रधानमन्त्री चयन गर्दैनन् । उनीहरूले राजनीतिक दललाई मतदान गर्छन् र दलहरूले प्राप्त गरेको मतका आधारमा संसद् अर्थात् नेसेटमा सिट बाँडफाँट हुन्छ ।
इजरायलको संसद्मा कुल १२० सिट छन् । संसद्मा प्रतिनिधित्व पाउन दलले कुल सदर मतको कम्तीमा ३.२५ प्रतिशत प्राप्त गर्नुपर्छ । उक्त थ्रेसहोल्ड पार गर्ने दलहरूले प्राप्त गरेको मतअनुसार सिट पाउँछन् ।
सरकार गठनका लागि सामान्यतया कम्तीमा ६१ सांसदको समर्थन आवश्यक पर्छ । त्यसैले कुनै एक दल सबैभन्दा ठूलो बने पनि उसले अन्य दलसँग गठबन्धन नगरी सरकार बनाउन कठिन हुन्छ ।
सरकार गठनमा अरब पार्टी र दक्षिणपन्थी दल निर्णायक
प्रारम्भिक रुझानअनुसार नेतान्याहुको गठबन्धनले ६३ सिटमा अग्रता लिए पनि अन्तिम परिणाम र गठबन्धनभित्रका दलहरूको सहकार्यले सरकार गठनको अवस्था निर्धारण गर्नेछ ।
अरब पार्टीहरूको समर्थन विपक्षी गठबन्धनका लागि पनि महत्वपूर्ण हुन सक्छ । तर, नेतान्याहुले अरब पार्टीहरूको समर्थनमा सरकार गठन गर्ने सम्भावनाको विरोध गर्दै आएका छन् ।
यसैबीच, दक्षिणपन्थी नेता इतामार बेन ग्विरले आइजेनकोटको गठबन्धनसँग सहकार्य नगर्न नेतान्याहुलाई चेतावनी दिएका छन् । आइजेनकोटसँग मिलेर सरकार बनाउनु ठूलो गल्ती हुने उनको भनाइ छ ।
आइजेनकोटको गठबन्धनसँग सहकार्य गर्दा आफ्नो पार्टी ओत्जमा येहुदित सरकारबाट बाहिरिनुपर्ने र अन्य दलले सरकारमा स्थान पाउन सक्ने चिन्ता बेन ग्विरलाई छ ।
यसले नेतान्याहुका लागि अर्को चुनौती थपेको छ । निर्वाचनको अन्तिम नतिजा सार्वजनिक भएपछि मात्रै कुन गठबन्धनले ६१ सिटको समर्थन जुटाउन सक्छ र इजरायलमा नयाँ सरकारको नेतृत्व कसले गर्छ भन्ने स्पष्ट हुनेछ ।
