अमेरिकामा मध्यावधि निर्वाचनको मतगणना सुरु भएसँगै संसद्का दुवै सदन र विभिन्न राज्यका गभर्नर पदको चुनावी नतिजालाई चासोका साथ हेरिएको छ। यसपटक ३६ राज्यमा गभर्नर पदका लागि मतदान भएको छ भने अमेरिकी संसद्का तल्लो सदन हाउस अफ रिप्रेजेन्टेटिभ्सका सबै ४३५ र माथिल्लो सदन सिनेटका ३५ सिटका लागि निर्वाचन भएको हो।
सीबीएस न्युजले विभिन्न राज्यमा गभर्नर पदका लागि भइरहेको प्रतिस्पर्धाबारे आफ्नो चुनावी मूल्यांकन सार्वजनिक गरेको छ। उक्त मूल्यांकनमा एरिजोना, आयोवा, मिसिगन, मिनेसोटा र न्यु मेक्सिकोसहितका राज्यको प्रतिस्पर्धालाई समेटिएको छ। त्यस्तै, कान्सास, नेब्रास्का, टेक्सास र विस्कन्सिनको चुनावी प्रतिस्पर्धालाई पनि विश्लेषण गरिएको छ।
दक्षिण डकोटामा भने रिपब्लिकन पार्टीको चुनावी आधारबारे सीबीएसले छुट्टै मूल्यांकन प्रस्तुत गरेको छ।
संसद्का दुवै सदनमा बहुमतको लडाइँ
अमेरिकामा राष्ट्रपति निर्वाचन भएको दुई वर्षपछि मध्यावधि निर्वाचन हुने व्यवस्था छ। यस निर्वाचनलाई राष्ट्रपति र उनको दलको राजनीतिक प्रभाव परीक्षण गर्ने महत्वपूर्ण अवसरका रूपमा हेरिन्छ।
हाल अमेरिकी संसद्का दुवै सदनमा राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको रिपब्लिकन पार्टीको बहुमत छ। यसपटक पनि रिपब्लिकन पार्टी दुवै सदनमा आफ्नो बहुमत कायम राख्ने प्रयासमा छ भने डेमोक्र्याटिक पार्टी बहुमत फर्काउने रणनीतिमा छ।
डेमोक्र्याटिक पार्टीले संसद्को कुनै एक सदनमा मात्रै बहुमत हासिल गरे पनि राष्ट्रपति ट्रम्पको विधायिकी एजेन्डा कार्यान्वयनमा चुनौती थपिन सक्छ। संसद्का दुवै सदनमा बहुमत गुमाउनुपरेमा रिपब्लिकन पार्टीका लागि कानुन निर्माण र नीति कार्यान्वयन थप कठिन हुनेछ।
सिनेटमा बहुमतका लागि ५१ सिट आवश्यक
अमेरिकी सिनेटमा कुल १०० सदस्य हुन्छन्। यहाँ बहुमत कायम गर्न ५१ सदस्यको समर्थन आवश्यक पर्छ।
हाल सिनेटमा रिपब्लिकन पार्टीका ५३ सदस्य छन् भने डेमोक्र्याटिक पार्टीसँग ४५ सदस्य छन्। डेमोक्र्याटिक पार्टीसँग सहकार्य गर्ने दुई स्वतन्त्र सदस्यसमेत जोड्दा दुवै पक्षबीचको शक्ति सन्तुलन ५३–४७ हुन्छ।
यदि सिनेटमा दुवै पक्षका सदस्य संख्या ५०–५० भएमा उपराष्ट्रपति जेडी भान्सले निर्णायक मत दिन सक्ने संवैधानिक व्यवस्था छ।
यसपटक सिनेटका ३५ सिटका लागि निर्वाचन भएको छ। तीमध्ये २२ सिटमा रिपब्लिकन पार्टी र १३ सिटमा डेमोक्र्याटिक पार्टीका सदस्य प्रतिस्पर्धामा छन्।
हालको शक्ति सन्तुलन परिवर्तन गरी सिनेटमा बहुमत हासिल गर्न डेमोक्र्याटिक पार्टीले कम्तीमा चार सिटको खुद वृद्धि गर्नुपर्ने अवस्था छ।
तल्लो सदनमा २१८ सिटको बहुमत
अमेरिकी संसद्को तल्लो सदन हाउस अफ रिप्रेजेन्टेटिभ्समा कुल ४३५ सदस्य हुन्छन्। यहाँ बहुमतका लागि कम्तीमा २१८ सिट आवश्यक पर्छ।
यसपटक तल्लो सदनका सबै ४३५ सिटका लागि निर्वाचन भएको छ। त्यसैले प्रत्येक सिटको नतिजाले संसद्को शक्ति सन्तुलन निर्धारण गर्नेछ।
२१८ वा सोभन्दा बढी सिट जित्ने दलले तल्लो सदनमा बहुमत कायम गर्नेछ।
पहिलोपटक सबै ५० राज्यमा चुनावी अनुगमन
अमेरिकी न्याय विभाग (डीओजे) का अनुसार यसपटक देशको इतिहासमा पहिलोपटक सबै ५० राज्यमा गरी करिब एक हजार चुनाव अनुगमनकर्ता तथा पर्यवेक्षक परिचालन गरिएको छ।
निर्वाचन प्रक्रिया स्वतन्त्र, निष्पक्ष र पारदर्शी बनाउन अनुगमनकर्ताहरू परिचालन गरिएको विभागको भनाइ छ।
ट्रम्पको राजनीतिक एजेन्डामा चुनावको प्रभाव
मध्यावधि निर्वाचनको परिणामले राष्ट्रपति ट्रम्पको आगामी दुई वर्षको राजनीतिक तथा विधायिकी कार्यदिशामा महत्वपूर्ण प्रभाव पार्न सक्छ।
रिपब्लिकन पार्टीले दुवै सदनमा बहुमत कायम राखेमा ट्रम्प प्रशासनलाई आफ्ना नीति तथा कार्यक्रमसँग सम्बन्धित कानुन पारित गराउन सहज हुनेछ।
तर डेमोक्र्याटिक पार्टीले कुनै एक वा दुवै सदनमा बहुमत हासिल गरेमा राष्ट्रपति प्रशासनका प्रस्तावित विधेयक तथा नीतिगत योजनामा संसदीय अवरोध सिर्जना हुन सक्छ।
अमेरिकी समयअनुसार साँझ ६ बजेपछि प्रारम्भिक चुनावी नतिजा आउन सुरु हुने अनुमान गरिएको छ। यो समय नेपाली समयअनुसार बुधबार बिहान करिब ४ बजेर ३० मिनेट हो।
यस निर्वाचनको अन्तिम परिणामले आगामी दुई वर्षका लागि अमेरिकी संसद्को राजनीतिक शक्ति सन्तुलन निर्धारण गर्नेछ।
