विद्यार्थी राजनीतिबाट सुरु भएको एउटा राजनीतिक सहयात्रा अहिले नेपाली कांग्रेसको केन्द्रीय नेतृत्वको परीक्षासम्म आइपुगेको छ। नेपाल विद्यार्थी संघको राजनीतिदेखि निरन्तर गगनकुमार थापासँग सहकार्य गर्दै आएका डिल्लीराम सुवेदी अहिले नेपाली कांग्रेसको १५औँ महाधिवेशनमा सहमहामन्त्री पदका उम्मेदवार छन्।
गगन थापासँगको लामो राजनीतिक सहकार्यका कारण कांग्रेसभित्र सुवेदीलाई थापाका निकट सहयात्रीका रूपमा चिनिन्छ। विद्यार्थी आन्दोलनका दिनदेखि सुरु भएको यो सहयात्रा पार्टी राजनीतिसम्म आइपुग्दा पनि निरन्तर रह्यो। तर यसपटकको उम्मेदवारी सुवेदीका लागि केवल सहयात्राको निरन्तरता होइन, आफ्नै राजनीतिक पहिचान, संगठनात्मक क्षमता र नेतृत्व स्वीकार्यताको परीक्षा पनि हो।
किनकि कांग्रेसको सहमहामन्त्री पदमा उम्मेदवारी दिनु र निर्वाचित हुनुबीच ठूलो राजनीतिक दूरी छ। उम्मेदवारका रूपमा आफ्नो दाबी प्रस्तुत गर्नु एउटा कुरा हो; पार्टीको फराकिलो पंक्तिलाई आफ्नो पक्षमा विश्वास दिलाउनु अर्को। सुवेदी यही मोडमा उभिएका छन्।
विद्यार्थी आन्दोलनबाट सुरु भएको यात्रा
सुवेदीको राजनीतिक परिचय एकैपटक बनेको होइन। विद्यार्थी राजनीतिबाट सार्वजनिक राजनीतिक जीवनमा प्रवेश गरेका उनले नेपाल विद्यार्थी संघमा सक्रिय हुँदै काठमाडौं शिक्षा क्याम्पसको स्ववियु सभापतिको जिम्मेवारी सम्हाले। त्यसपछि नेविसंघको केन्द्रीय नेतृत्वमा पुगे।
विद्यार्थी आन्दोलनको अनुभवले उनलाई कांग्रेसको संगठनात्मक राजनीतिसँग नजिक ल्यायो। यही क्रममा गगन थापासँग उनको राजनीतिक सहकार्य पनि बलियो हुँदै गयो।
थापा र सुवेदीको सम्बन्ध केवल एउटै पार्टीमा रहेका दुई नेताबीचको सम्बन्धमा सीमित रहेन। विद्यार्थी राजनीतिदेखि वैचारिक तथा संगठनात्मक गतिविधिसम्म उनीहरू लामो समय सहकार्यमा रहे। त्यसैले कांग्रेसभित्र सुवेदीको नाम लिँदा गगन थापासँगको सहकार्य छुटाउन कठिन हुन्छ।
गगनको सहयात्रीबाट आफै नेताबन्ने चुनौती
सुवेदीका अगाडि एउटा नयाँ प्रश्न खडा भएको छ “के गगनसँगको सहयात्राबाट बनेको राजनीतिक परिचयलाई उनले आफ्नै नेतृत्वको आधारमा रूपान्तरण गर्न सक्छन्? सहमहामन्त्रीमा उनको उम्मेदवारीलाई यही प्रश्नको वरिपरि हेर्न थालिएको छ। लामो समय एउटै राजनीतिक समूह र नेतृत्वसँग नजिक रहेर काम गरेका नेताका लागि त्यसले अवसर पनि दिन्छ र चुनौती पनि।
अवसर यस अर्थमा कि लामो राजनीतिक सहकार्यले संगठन, नेतृत्व र राजनीतिक प्रक्रियाको अनुभव दिएको हुन्छ। चुनौती यस अर्थमा कि नेतृत्वको अर्को तहमा पुग्दा आफ्नो व्यक्तिगत राजनीतिक स्वीकार्यता र संगठनात्मक आधार प्रमाणित गर्नुपर्ने हुन्छ। सहमहामन्त्रीका लागि मैदानमा उत्रिएका सुवेदीका लागि अहिलेको महाधिवेशन त्यही दोस्रो चरणको परीक्षा हो।
गगन थापासँगको निकटता उनको राजनीतिक परिचयको एउटा महत्वपूर्ण हिस्सा भए पनि सहमहामन्त्री बन्न त्यसले मात्र पुग्दैन। कांग्रेसका महाधिवेशन प्रतिनिधिहरूबीच आफ्नो राजनीतिक दृष्टिकोण, विगतको भूमिका र आगामी नेतृत्वको क्षमताका आधारमा विश्वास निर्माण गर्नुपर्ने हुन्छ।
त्यसैले यसपटकको प्रतिस्पर्धालाई गगनसॅगको निकटता भन्दा बढि डिल्लीराम सुवेदीको आफ्नै नेतृत्वको परीक्षाका रूपमा हेर्नु बढी अर्थपूर्ण देखिन्छ।
प्रदेशसभाको अनुभवले थपेको अर्को अध्याय
विद्यार्थी राजनीतिबाट पार्टीको केन्द्रीय राजनीतिमा प्रवेश गर्ने क्रममा सुवेदीले प्रदेशसभाको अनुभव पनि हासिल गरेका छन्। गण्डकी प्रदेशसभा सदस्यका रूपमा उनले प्रदेशको नीति, बजेट, विकास योजना र सुशासनसँग सम्बन्धित विषयमा आफ्नो धारणा राख्दै आएका छन्।
यसले उनको राजनीतिक यात्रालाई विद्यार्थी संगठनको सीमाबाट बाहिर निकालेर जनप्रतिनिधिको भूमिकासम्म पुर्याएको छ। अब उनको दाबी कांग्रेसको केन्द्रीय पदाधिकारीसम्मको हो।
अर्थात्, विद्यार्थी नेताका रूपमा सुरु भएको यात्रा संगठनको नेतृत्व हुँदै निर्वाचित जनप्रतिनिधि र अब पार्टीको केन्द्रीय पदाधिकारीको उम्मेदवारसम्म पुगेको छ । कांग्रेसभित्र लामो समयदेखि पुस्तान्तरण, नेतृत्व परिवर्तन र नयाँ पुस्ताको सहभागिताको बहसको केन्द्रमा छ।
सुवेदीको उम्मेदवारीलाई पनि यही बहससँग जोडेर हेर्न सकिन्छ। उनी पूर्णतः नयाँ अनुहार होइनन्। विद्यार्थी राजनीतिबाट सुरु भएको २५ वर्षको लामो राजनीतिक अनुभव उनीसँग छ। तर उनी पुरानो पुस्ताको निरन्तरताका रूपमा मात्र पनि प्रस्तुत हुँदैनन्। यही दुई पक्षबीचको स्थान उनको उम्मेदवारीको राजनीतिक आधार बन्न सक्छ ।
कांग्रेसको नेतृत्वमा अब कस्तो पुस्ता पुग्ने भन्ने बहस चलिरहेका बेला सुवेदीले आफूलाई त्यही संक्रमणको प्रतिनिधिका रूपमा प्रस्तुत गर्ने अवसर पाएका छन्। डिल्लीराम सुवेदीको राजनीतिक यात्रामा गगन थापासँगको सहकार्य महत्वपूर्ण अध्याय हो। तर सहमहामन्त्रीको निर्वाचनले उनको राजनीतिक यात्रामा अर्को अध्याय खोल्नेछ।
यो निर्वाचनले एउटा प्रश्नको जवाफ पनि दिनेछ, गगन थापासँग लामो समय सहयात्रा गरेका सुवेदी अब आफ्नै नाम, आफ्नै राजनीतिक आधार र आफ्नै नेतृत्व क्षमताका आधारमा कांग्रेसभित्र कति स्वीकार्य छन्? यसको फैसला महाधिवेशन प्रतिनिधिहरूले गर्नेछन्।
यसपटकको उनको सबैभन्दा ठूलो परीक्षा पद प्राप्त गर्ने मात्र होइन, आफूलाई ‘कसैको सहयात्री’बाट ‘आफ्नै राजनीतिक पहिचान भएको नेता’का रूपमा स्थापित गर्ने परीक्षा पनि हो।
